In de oude Monopole bioscoop gaat Saskia Smit op 13 september alles vertellen over de historie van Schiedamse filmzalen.
In de oude Monopole bioscoop gaat Saskia Smit op 13 september alles vertellen over de historie van Schiedamse filmzalen. (Foto: )

De verdwenen bioscopen van Schiedam

Schiedam - Schiedam is geen grote stad of metropool maar kende in de laatste eeuw toch meerdere bioscopen. Van eenvoudige zaaltjes met filmbeelden tot luxe theaters als de oude Passage. En nu nog met 11 luxe zalen van Euroscoop. Over die filmgeschiedenis – van houten bankjes tot pluche fauteuils - gaat Saskia Smit op 13 september vertellen in zo'n oude bioscoop: de Monopole aan de Appelmarkt.


(Door Frank Willemse)

Het Passage Theater was decennia lang dé uitgaansplek van Schiedam. In dat luxe uitgaanspaleis werden vanaf de jaren dertig tot aan 1980 filmbeelden en theater vertoond net als in de beroemde Tuschinski-theaters in grote steden. De overdekte Passage werd gebouwd als winkelcentrum met het theater als stralend middelpunt. Theatertycoon Tuschinski (1886-1942) zelf besloot in Schiedam eenzelfde luxe uitgaanspaleis te maken als in Parijs, Londen of Amsterdam.

Ontspanning en plezier, dat levert de cinematografie al lang op. Een vermaakindustrie die in de vorige eeuw opmerkelijk veel toeschouwers trok door de betovering van het witte doek. Rond 1900 begon dat met reizende circussen die schimmige beelden vertoonden. In Schiedam was er in 1911 een eerste vaste zaal aan de Nieuwe Haven die de Schiedamsche Bioscoop werd genoemd.

Die kreeg concurrentie van Luxor op de Broersvest met enige luxe zoals lampenkapjes en rood beklede wanden. Maar toch, een kleine zaal die qua luxe en afmetingen werd ingehaald door De Monopole. Een nieuw gebouw in 1921 gemodelleerd naar de Amsterdamse school en pal voor het Stedelijk Museum gevestigd. Eerst onder de naam Pandora, later City en het meest bekend als Monopole. Een monumentaal pand, uitgerust met een oplopende zaal met balkon en orgel. Daar draaide vooral populaire films zoals westerns en avonturenfilms. En waar menig lezer boven de zestig jaar sterke herinneringen aan heeft dankzij de ruige en gewaagde nachtfilms.

Hoewel Saskia Smit nooit in deze theaters is geweest, is de filmhistorica enthousiast door haar studie naar Tuschinski en het Passage Theater. Waar film en theater in elkaar overgingen. Met variété artiesten of orgelconcerten en journaalbeelden voor de hoofdfilm. Een luxe 'avondje uit' met dik tapijt, foyer en Art Deco versieringen. Met rangen en standen; van stalles tot aan loges. Een grandeur die teloor ging in de jaren zeventig, in 1982 werd het theater gesloten en tien jaar later zelfs gesloopt.

Nog steeds gelden de wetten van 'de betovering van het witte doek' met luxe zalen, tapijt en fauteuils en high tech projectie zoals Euroscoop (uit 2017) met 11 luxe zalen. En voor art house films is er het Wennekerpand met kleine filmzaal.

Over de verdwenen filmzalen vertelt Saskia Smit vrijdag 13 september om 20.00 uur in het oude Monopole theater op de Hoogstraat. Deze gratis avond is de opening van de Open Monumentendagen door de Historische Vereniging Schiedam die dit jaar het thema Plekken van Plezier heeft meegekregen.

Meer berichten