Hier in de Brandersbuurt vertelt stadsgids Cok Boes boeiend over Oud Schiedam.
Hier in de Brandersbuurt vertelt stadsgids Cok Boes boeiend over Oud Schiedam. (Foto: )

Waar komt die Schiedamse bijnaam toch vandaan?

SCHIEDAM - Schiedam werd vroeger Zwart Nazareth genoemd. Iedereen weet wel zo'n beetje wat er mee bedoeld werd. Zwart omdat de jenever4industrie zwarte rookwolken en de steentjes zwart maakte. Maar waarom Nazareth? Amateur-historicus/stadsgids Cok Boes (73 jaar) zocht het uit en komt tot verrassende conclusies.


Door Frank Willemse

Het is een raadsel wat menig Schiedammer bezighoudt. Zwart Nazareth is de bijnaam voor Schiedam en werd een gevleugelde uitdrukking om de vooral de ellende en armoede van Schiedam als jenever hoofdstad mee te kleuren. Wel diep zwart met branderijen, distilleerderijen en glasfabrieken die de stad van verre als een brandende hel met molens en schoorstenen bevolkt door grauwe arbeiders en migranten. Een industriestad met stoommachines die vanwege de jenever de naam Schiedam bekend maakte tot over de hele wereld.

Geboren Gorzenaar Cok Boes schreef al in 1984 voor avond Mavo een werkstuk over Schiedam. En vooral over waar de bijnaam Zwart Nazareth vandaan komt. 'Ik kreeg een dikke negen van de geschiedenis leraar' en hij laat trots het werkstuk zien. Nu zoveel jaren haalde hij het werkstuk uit een diepe lade en besloot verder te studeren naar de oorsprong van Zwart Nazareth. Volgens de site van het archief bestaan er twee verklaringen voor. De eerste verwijst naar de bijbel waar staat: 'Kan er iets goeds komen uit Nazareth?' Daar bracht Christus zijn jeugd door in Palestina. Een slecht oord, volgens de bijbel. Net als Schiedam waar weinig goeds vandaan kan komen.

Tweede verklaring

Een tweede verklaring wijst op het dorpje Nazareth in België. Daar in West Vlaanderen stookten veel boeren ook jenever. Volgens verhalen gingen deze boeren stokers uit Nazareth op werkbezoek naar Schiedam de wereld-hoofdstad van de jenever om hier van de industriële productie te leren. Daarom de bijnaam Zwart Nazareth. Geen goede verklaring, volgens Boes. Hij ging naar België en pluisde de archieven uit en ook met gesprekken bleek niets hiervan.

Volgens Cok Boes is een derde verklaring mogelijk. Het graan voor de jenever kwam na hongersnood in Rusland per boot toen uit het Verre Oosten. Toen de graanhandelaren uit Egypte de Waterweg opvoeren kregen zij Schiedam met zijn fabrieken inzicht. Die moeten wel geroepen hebben: 'Het lijkt wel een Zwart Nazareth' bij het zien van de Schiedamse 'skyline'.

Stadswandeling

Maassluizenaar, maar geboren Gorzenaar, Cock Boes verzorgt als stadsgids een stadswandeling door Zwart Nazareth. Met de vervallen Brandersbuurt waar hij intrigerend vertelt over wat zo'n 150 jaar geleden het eens het beroemde en beruchte Zwart Nazareth moet zijn geweest.

Inlichtingen over de stadswandeling bij de Historische Vereniging Schiedam op de Hoogstraat waar hij afgelopen zaterdag ook over zijn studie vertelde. Kijk voor meer info www.scyedam.nl

 

 

Meer berichten