Foto:

Schiedam was ooit echt een glasstad toont expositie

Is Schiedam een glasstad? Ja, vroeger telde de stad zelfs een zevental glashutten. De grootste werd De Vereenigde Glasfabrieken die op de Buitenhavenweg met imposante ovens de skyline beheerst. Die glasfabriek werd gesloopt door overnames, mismanagement en verwaarlozing. Volgens ex-directeur Johan Soetens een tragisch einde van een belangrijke industrie in onze stad.

Door Frank Willemse

Schiedam - Al vanaf 1854 staat er een zogenaamde glashut aan de Buitenhavenweg. Toen nog Nieuw Mathenesse maar pal bij Schiedam met zijn jeneverindustrie die flessen hard nodig had. Net als in de jenever was het in de glasfabriek hard en lang werken. Vaak kinderarbeid en continu van twaalf uur op en af.

Het zwaarste werk werd gedaan door glasblazers die in verzengende hitte mandflessen tot dertien kilo wisten te blazen. Een vakman waar zeven jaar scholing voor nodig is, vertelt Johan Soetens, ex-directeur van De Verenigde Glasfabrieken aan de volle zaal belangstellenden van de Historische Vereniging.

Jeneverflessen

Een hightech industrie die met industriële grote ovens en helse machines miljoenen flessen uitbraken. En een belangrijke werkgever naast de jenever en scheepsbouw. De glasfabriek, zoals iedereen die noemde, kent een lange maar moeizame geschiedenis. Met vele ups en downs.

Zo zocht Soetens in het archief uit dat Schiedam honderd jaar geleden wel zeven glasfabrieken telde. Die jeneverbaronnen als Nolet, De Kuyper of Melchers zelf oprichtte om goedkoper hun glas te maken. Van al die glashutten bleef De Vereenigde Glasfabrieken over als belangrijke leverancier van vele soorten glas. Eerst jeneverflessen en later bierflesjes of wekpotten in de jaren '50.

Multinationals

Vegla glas was nationaal bekend en voor Schiedam een grote werkgever met zeshonderd werknemers die in de ovens, laadbruggen, machines van bulkgrondstoffen glas maakten.

In 2017 viel het doek voor de fabriek met ontslag voor tweehonderd werknemers. De eens zo zelfstandige fabriek werd een prooi met overnames door multinationals zoals het Franse St. Gobain, Engelse Capital Investors en op het laatst Owen Industries uit de VS.

''Die Amerikaanse eigenaar hield niet van glas maar wel van geld'', zo vertelt Soetens het publiek waaronder wat ex-werknemers. Soetens is geschrokken van zijn bezoek aan het verlaten en verwaarloosde gebouw. Eens dynamisch vol energie en werklust.

Expositie

Die geschiedenis van de glasindustrie moeten wij bewaren, roept hij op. Zoals het glas en loodraam van Copier of de bronzen herinneringsplaat aan directeur Tinus van Deventer uit de jaren '20. Bewaren voordat de sloopkogel komt en woningbouw gloort zo pal achter de Koemarkt.

Een kleine tentoonstelling laat zien welke machines, materialen en technieken zijn gebruikt in de glasindustrie van Schiedam. De tentoonstelling van de Historische Vereniging Schiedam vertelt het verhaal met foto's en voorwerpen. De expositie is tot 1 maart, elke vrijdag- en zaterdagmiddag, gratis te bekijken op Hoogstraat 75.

Meer berichten