Logo nieuwestadsblad.nl


Piet Paaltjens Parade is een gemiste kans voor de bibliotheek en Schiedam

De bibliotheek Schiedam heeft ter gelegenheid van het feit dat 150 jaar geleden de eerste druk van Snikken en Grimlachjes bij uitgeverij Roelants verscheen een festival georganiseerd: de Piet Paaltjens Parade.

Voor wie het nog niet wist: Piet Paaltjens is het alter ego van François HaverSchmidt, de predikant die tussen 1864 en 1894 in Schiedam werkzaam was. Snikken en Grimlachjes was meteen een succes en tot op de dag van vandaag kennen veel mensen één of meer regels van de gedichten uit het hoofd. Paaltjens was een door HaverSchmidt gecreërde figuur. Een Leidse student die weemoed en verlangen tot zijn hoofdthema maakte en in puntige gedichten melancholiek reflecteerde op het bestaan.

HaverSchmidt groeide uit tot een sociaal bewogen predikant die zeer actief was in Schiedam en zijn steentje bijdroeg aan de bestrijding van armoede en ellende in de stad. Hij was daarnaast een veelgevraagd spreker en zijn lezingen zorgden overal voor volle zalen.

Op latere leeftijd, gekweld door het verlies van zijn zoon en vrouw, twijfelend aan het geloof en zijn persoonlijke bestemming, werd hij depressief. Uiteindelijk pleegde hij op 19 januari 1894 zelfmoord. Schiedam in wanhoop en verbijstering achterlatend.

Prachtig idee dus van de bibliotheek om aan de eerste druk van Snikken en Grimlachjes een festival te wijden. Het Stedelijk Museum Schiedam heeft (voortbordurend op een idee van de Historische Vereniging Schiedam) met de Vaandeltentoonstelling laten zien hoe zo veel mogelijk Schiedammers kunnen worden bereikt. Schiedamse verenigingen werden uitgenodigd om een eigen vaandel te maken. De historische vaandels werden tentoongesteld en de nieuwe vaandels werden in een optocht door de stad gedragen. Een 10 voor publieksparticipatie.

De bibliotheek heeft de link Paaltjens – HaverSchmidt echter niet uitgewerkt. En dat is jammer want door HaverSchmidt centraler te stellen had HaverSchmidt opnieuw kunnen uitgroeien tot de verbindende figuur die hij in Schiedam was. In dit geval hadden bijvoorbeeld Jenevermuseum, Stedelijk Museum, Historische Vereniging en de Grote Kerk een mooi project kunnen lanceren. Een project waarbij literatuur en sociale geschiedenis hand in hand gaan en waarbij heel veel Schiedammers betrokken hadden kunnen worden.

In plaats daarvan heeft de bibliotheek ervoor gekozen om Grote Namen naar Schiedam te halen. Er is een aantal lezingen en optredens gepland met kanonnen als Jan Rot, Vic van de Reijt en Arnon Grunberg. De inbreng van erkende lokale HaverSchmidt experts ontbreekt. Er is een bescheiden herdruk van de biografie van Herman Noordegraaf uit 1994, maar een podium krijgt hij niet.

Lichtpunt is het hoorcollege van Peter Zonneveld voor Schiedamse scholieren over Paaltjens. Vraag is dan wel waarom zo’n hoorcollege ook niet voor “gewone” Schiedammers kan worden georganiseerd. Er is een kleine expositie van een Groningse verzamelaar die gedurende 10 dagen te zien is in de bibliotheek. Wat was het mooi geweest om hier een bijpassende grote tentoonstelling over de sociale geschiedenis van Schiedam in het Stedelijk Museum aan vast te knopen.

Veel geld uittrekken om Grote Namen voor een select publiek te laten optreden vinden wij geen goede keuze. Wij constateren in Schiedam wel degelijk brede belangstelling voor cultuur en geschiedenis. Waarom doen culturele instellingen niet meer hun best om een breed publiek te interesseren en samenwerking te zoeken?

Het Stedelijk Museum geeft het goede voorbeeld maar de bibliotheek heeft een kans gemist.

Wat echt pijn doet is het volgende. Een platenmaatschappij heeft Bekende Nederlanders bereid gevonden gedichten van Piet op muziek te zetten. De CD-presentatie markeert de opening van de Piet Paaltjens Parade in de bibliotheek. De burgemeester is present maar u mag er niet in. De bijeenkomst is besloten. Waar Paaltjens begraven is weet ik niet maar op de Beukenhof draait HaverSchmidt zich in zijn graf om.

Reinard Maarleveld
Voorzitter Historische Vereniging Schiedam

5 reacties
Meer berichten